Diş çürüğü nasıl önlenir? Fırçalama, florür, beslenme ve kontrolde dikkat edilecekler

Diş çürüğü, plaktaki bakterilerin şekerleri asite dönüştürüp mineyi zamanla çözmesiyle oluşur; bu yüzden önlemenin temeli plağı düzenli temizlemek, mineyi florürle güçlendirmek ve şekerli yiyeceklerin sıklığını azaltmaktır. Günde iki kez florürlü macunla fırçalamak, günde bir kez diş aralarını temizlemek ve atıştırmaları sınırlamak çürük riskini belirgin şekilde azaltabilir. Çürük riski kişiden kişiye değişir; düzenli kontroller erken evredeki çürüğün daha basit yöntemlerle ele alınmasına yardımcı olur.

Diş çürüğü nasıl önlenir? Fırçalama, florür, beslenme ve kontrolde dikkat edilecekler

Çürük nasıl oluşur?

Plaktaki bakteriler, yediğimiz şeker ve nişastaları asite dönüştürür. Bu asit mineden mineral kaybına yol açar. Tükürük bu kaybı bir süre sonra kısmen onarır; ancak asit atakları çok sık tekrarlarsa onarım yetişemez ve mine zamanla çözülerek çürük oluşur. Çürüğün belirtilerini ve evrelerini diş çürüğü belirtileri ve evreleri yazısında anlattık.

Evde çürüğü önlemek için yapılabilecekler

  1. Günde iki kez florürlü macunla fırçalayın. Fırçaladıktan sonra ağzı bolca çalkalamak yerine macunu tükürmek, florürün dişte kalmasına yardımcı olabilir. Bkz. florür zararlı mı.
  2. Diş aralarını günde bir kez temizleyin. Çürüklerin önemli bir kısmı fırçanın ulaşamadığı diş aralarında başlar. Bkz. diş arası çürük ve diş ipi nasıl kullanılır.
  3. Gece fırçalamasını atlamayın. Uykuda tükürük akışı azalır ve dişler daha savunmasız kalır.
  4. Fırçanızı düzenli değiştirin. Bkz. diş fırçası ne zaman değiştirilmeli.

Beslenmede miktardan çok sıklık önemli

Dr. Hüseyin AşcıDr. Hüseyin AşcıDent32 kurucu diş hekimi, Beylikdüzü

Hastalarıma şekerin miktarından çok sıklığını sorarım. Gün boyu yudum yudum içilen şekerli çay ya da sık atıştırmalar, dişleri tekrar tekrar asitle karşılaştırır. Tatlıyı yemekle birlikte yemek ve aralarda su içmek, küçük ama etkili bir değişikliktir.

İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi mezunu; implant, All-on-4 ve All-on-6, zirkonyum ve lamine üzerine çalışıyor. Dr. Hüseyin Aşcı kimdir?

AlışkanlıkÇürük açısından etkisi
Gün boyu yudum yudum şekerli içecekDişler sürekli asitle karşılaşır, risk artar
Sık atıştırma (kraker, bisküvi, kuru meyve)Yapışkan ve nişastalı yiyecekler dişte uzun kalır
Tatlıyı ana yemekle birlikte yemekAsit atağı sayısı azalır
Aralarda su içmekAğzı temizlemeye ve tükürüğü desteklemeye yardımcı olur
Yemekten sonra şekersiz sakızTükürük akışını artırabilir; bkz. şekersiz sakız dişlere faydalı mı

Asitli içeceklerden (gazlı içecek, meyve suyu) hemen sonra fırçalamak yerine 30–60 dakika beklemek mineyi korumaya yardımcı olabilir; bkz. yemekten sonra ne zaman fırçalanmalı.

Klinikte yapılan koruyucu uygulamalar

  • Florür vernik: Mine yüzeyini güçlendirmeye yardımcı olur; özellikle çürük riski yüksek kişilerde ve çocuklarda uygulanabilir.
  • Fissür örtücü: Azı dişlerinin çiğneme yüzeyindeki derin oluklar ince bir materyalle kapatılır; çoğunlukla çocuklarda yapılır. Bkz. çocuklarda flor ve fissür örtücü.
  • Diş taşı temizliği: Plak tutunma alanlarını azaltır. Bkz. diş taşı temizliği.
  • Erken evre çürüğün takibi: Minede beyaz tebeşirimsi lekeler halindeki başlangıç çürükleri, florür ve iyi bakımla bazen durdurulabilir.

Kimlerde çürük riski daha yüksek?

  • Ağız kuruluğu olanlar (bazı ilaçlar, ağızdan nefes alma); bkz. ağız kuruluğu.
  • Diş teli, köprü ya da hareketli protez kullananlar.
  • Diş eti çekilmesiyle kök yüzeyleri açığa çıkmış olanlar.
  • Gece biberonla süt ya da meyve suyu içen bebekler; bkz. biberon çürüğü.
  • Sık atıştıran ve şekerli içecek tüketenler.

Bu kişilerde kontrol aralığının kısaltılması ya da ek florür uygulamaları önerilebilir.

Ne sıklıkla kontrol gerekir?

Çoğu kişi için 6 ayda bir ya da yılda bir kontrol yeterli olabilir; çürük riski yüksek olanlarda bu aralık kısaltılabilir. Kontrolde dişler incelenir, gerekirse diş arası çürükleri görmek için röntgen alınır. Röntgenin güvenliği hakkında diş röntgeni zararlı mı yazısına bakabilirsiniz.

Uygun kontrol aralığı ve koruyucu uygulamalar hastadan hastaya değişir.

Dent32, Barış Mah., Ginza Lavinya, E-5 Yanyolu No:30 D:179, 34520 Beylikdüzü / İstanbul adresindedir; klinik pazartesiden cumartesiye 09.00–22.00 arası açıktır. Randevu için +90 555 011 33 68 numarasını arayabilir, WhatsApp'tan yazabilir ya da iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Muayenede bulguları, seçenekleri ve yaklaşık maliyeti yazılı olarak paylaşırız; muayeneden sonra tedaviye başlamak zorunda değilsiniz.

Sık sorulan sorular

Diş çürüğü önlenebilir mi?

Çürük riskini belirgin şekilde azaltmak mümkündür. Florürlü macunla düzenli fırçalama, diş arası temizliği, şeker sıklığını azaltmak ve düzenli kontrol en etkili adımlardır.

Başlamış çürük kendiliğinden geçer mi?

Minede beyaz leke halindeki başlangıç çürükleri florür ve iyi bakımla bazen durdurulabilir. Mine kırılıp kavite oluştuysa dolgu gibi bir tedavi gerekir.

Fırçaladıktan sonra ağzı çalkalamak gerekir mi?

Macunu tükürmek yeterlidir; bolca suyla çalkalamak florürün etkisini azaltabilir. Bu bir alışkanlık meselesidir, kendinizi rahat hissettiğiniz şekilde uygulayabilirsiniz.

Şekersiz sakız çürüğü önler mi?

Yemekten sonra şekersiz sakız çiğnemek tükürük akışını artırarak yardımcı olabilir, ancak fırçalamanın yerini tutmaz.

Sorunuz mu var?WhatsApp'tan yazın