Diş taşı neden olur, nasıl önlenir? Bazı insanlarda neden daha hızlı birikir?

Diş taşı, dişlerin üzerinde biriken bakteri tabakasının (plak) tükürükteki kalsiyum ve fosfat mineralleriyle sertleşmesiyle oluşur; temizlenmeyen plak birkaç gün içinde sertleşmeye başlayabilir. En çok tükürük bezlerinin açıldığı alt ön dişlerin arkasında ve üst azı dişlerinin yanak tarafında birikir. Düzenli fırçalama ve diş arası temizliği taş oluşumunu belirgin şekilde azaltabilir; ancak oluşmuş taş fırçayla çıkmaz. Taşın ne hızla biriktiği kişiden kişiye değişir.

Diş taşı neden olur, nasıl önlenir? Bazı insanlarda neden daha hızlı birikir?

Diş taşı nasıl oluşur?

  1. Yemekten sonra dişlerin yüzeyinde bakteri ve besin artıklarından oluşan yumuşak, yapışkan bir tabaka (plak) birikir.
  2. Plak fırça ve diş ipiyle temizlenmezse tükürükteki mineraller bu tabakaya çökmeye başlar.
  3. Birkaç gün içinde plak sertleşmeye başlar ve zamanla diş yüzeyine sıkıca yapışan diş taşına (tartar) dönüşür.
  4. Taşın pürüzlü yüzeyi yeni plağın tutunmasını kolaylaştırır; böylece birikim kendi kendini besler.

Diş eti çizgisinin üstündeki taş genellikle sarımsı ya da beyazımsıdır; diş eti altına inen taş ise daha koyu renkli olabilir ve diş eti hastalığıyla daha yakından ilişkilidir.

Neden en çok alt ön dişlerin arkasında birikir?

Tükürük bezlerinin ağza açıldığı yerler, minerallerin en yoğun olduğu bölgelerdir. Dil altındaki bezler alt ön dişlerin arkasına, yanak içindeki bezler ise üst azı dişlerinin dış yüzüne yakındır. Bu nedenle taş en çok bu bölgelerde görülür. Aynı zamanda bu yüzeyler fırçalarken sık atlanan yerlerdir.

Bazı kişilerde taş neden daha hızlı birikir?

Dr. Hüseyin AşcıDr. Hüseyin AşcıDent32 kurucu diş hekimi, Beylikdüzü

Aynı özeni gösterdiği halde bazı hastalarımızda taş daha hızlı birikir; bunda tükürüğün yapısı da rol oynar. Bu kişilerde temizlik aralığını kısaltmak ve fırçalamayı taşın en çok biriktiği alt ön dişlerin arkasına odaklamak fark yaratabilir.

İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi mezunu; implant, All-on-4 ve All-on-6, zirkonyum ve lamine üzerine çalışıyor. Dr. Hüseyin Aşcı kimdir?

EtkenEtkisi
Tükürüğün yapısıMineral içeriği yüksek tükürük, plağın daha hızlı sertleşmesine yol açabilir
Fırçalama ve diş arası temizliğiAtlanan bölgelerde plak birikir ve taşa dönüşür
SigaraTaş birikimini ve renklenmeyi artırabilir; bkz. sigaranın dişlere etkisi
Çapraşık dişlerTemizlenmesi zor alanlar taş biriktirmeye yatkındır
Ağız kuruluğuTükürüğün temizleyici etkisi azalır; bkz. ağız kuruluğu
Diş teli, köprü, implantEtraflarında plak tutunacak alanlar artar

Bu etkenlerin hangisinin öne çıktığı hastadan hastaya değişir; bu yüzden aynı bakımı yapan iki kişide taş birikimi farklı olabilir.

Diş taşı nasıl önlenir?

  1. Günde iki kez, en az iki dakika fırçalayın. Alt ön dişlerin arkasını ve azıların yanak tarafını özellikle fırçalayın. Bkz. doğru diş fırçalama.
  2. Diş aralarını günde bir kez diş ipi ya da arayüz fırçasıyla temizleyin; taş sıklıkla diş aralarından başlar.
  3. Florürlü diş macunu kullanın. Bazı macunlar taş oluşumunu yavaşlatmaya yardımcı olacak içerikler barındırır, ancak oluşmuş taşı çıkarmaz.
  4. Şekerli ve yapışkan atıştırmalıkları sınırlayın, gün içinde su için.
  5. Elektrikli diş fırçası bazı kişilerde plak kontrolünü kolaylaştırabilir; bkz. elektrikli diş fırçası.
  6. Düzenli kontrol ve temizliği aksatmayın.

Diş taşı evde çıkar mı?

Hayır. Sertleşmiş taş fırça, karbonat ya da limonla çıkmaz. Metal aletle kazımaya çalışmak diş eti ve mineye zarar verebilir; karbonat ve limon gibi aşındırıcı ya da asitli maddeler de mineyi yıpratabilir. Bkz. evde diş beyazlatma, karbonat ve limon.

Taş temizliği hekimin ultrasonik aletleriyle yapılır ve mineye zarar vermez; ayrıntılar için diş taşı temizliği zarar verir mi yazımıza bakabilirsiniz.

Diş taşı neden temizlenmeli?

Taşın kendisi değil, üzerinde ve altında yaşayan bakteriler diş etini iltihaplandırır. Temizlenmeyen taş zamanla diş eti kanaması, ağız kokusu, diş eti çekilmesi ve ilerleyen durumlarda dişi destekleyen kemikte kayba yol açabilir. Bkz. diş eti kanaması ve çekilmesi.

Ne sıklıkla temizlik gerektiği hastadan hastaya değişir; çoğu kişi için 6 ya da 12 ayda bir kontrol yeterli olabilir.

Dent32, Barış Mah., Ginza Lavinya, E-5 Yanyolu No:30 D:179, 34520 Beylikdüzü / İstanbul adresindedir; klinik pazartesiden cumartesiye 09.00–22.00 arası açıktır. Randevu için +90 555 011 33 68 numarasını arayabilir, WhatsApp'tan yazabilir ya da iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Muayenede bulguları, seçenekleri ve yaklaşık maliyeti yazılı olarak paylaşırız; muayeneden sonra tedaviye başlamak zorunda değilsiniz.

Sık sorulan sorular

Diş taşı kaç günde oluşur?

Temizlenmeyen plak birkaç gün içinde sertleşmeye başlayabilir. Sertleşme hızı tükürüğün yapısına ve ağız bakımına göre kişiden kişiye değişir.

Diş taşı neden alt ön dişlerin arkasında olur?

Dil altındaki tükürük bezleri bu bölgeye açılır ve mineral yoğunluğu yüksektir. Bu yüzden taş en çok alt ön dişlerin arkasında birikir.

Diş taşını önleyen diş macunu var mı?

Bazı macunlar taş oluşumunu yavaşlatmaya yardımcı olacak içerikler barındırır. Oluşmuş taşı çıkarmazlar; asıl önleyici olan düzenli fırçalama ve diş arası temizliğidir.

Diş taşı kendiliğinden düşer mi?

Bazen küçük parçalar kırılıp düşebilir ama taş kendiliğinden ortadan kalkmaz. Kalan taş diş eti iltihabına yol açmaya devam eder; temizlik gerekir.

Sorunuz mu var?WhatsApp'tan yazın