Kanal tedavisinden sonra kaplama şart mı? Kanallı diş neden kırılır, dolgu yeter mi
Kanal tedavisi dişin içindeki enfeksiyonu temizler, ama dişi dışarıdan güçlendirmez. Çürük, eski dolgu ve kanallara ulaşmak için açılan giriş boşluğu dişin önemli bir bölümünü eksiltir; bu yüzden özellikle azı ve küçük azı dişlerinde, kanal tedavisinden sonra dişin üstünü saran bir kaplama ya da onley çoğu zaman gerekir. Az madde kaybı olan ön dişlerde ise iyi yapılmış bir dolgu genellikle yeterlidir. Kararı dişin konumu ve kalan sağlam diş miktarı belirler.
Kanal tedavili diş neden daha kolay kırılır?
Kanal tedavisi gören dişlerin çoğu, tedaviden önce büyük bir çürük, derin bir dolgu ya da çatlak geçirmiştir. Tedavi sırasında kanallara ulaşmak için dişin üstünden bir giriş açılır. Sonuçta dişin tüberkülleri (çiğneme yüzeyindeki tepecikler) ince duvarlar hâlinde kalabilir.
Arka dişler çiğneme sırasında en çok yükü taşıyan dişlerdir. İnce kalmış duvarlar, sert bir lokmada ya da gece diş sıkarken çatlayabilir. Kırık diş eti hizasının altına inerse diş kurtarılamayabilir; bu yüzden amaç, kırılmadan önce dişi korumaktır. Kanallı dişin rengi zamanla koyulaşabilir; bu konuyu ölü diş ve renk değişimi yazısında anlattık.
Hangi dişe ne yapılır?
| Durum | Genellikle yapılan |
|---|---|
| Ön diş, yalnızca küçük giriş boşluğu var | Kompozit (beyaz) dolgu |
| Ön diş, büyük dolgu ya da renk değişimi var | Kaplama ya da lamine; gerekirse içten beyazlatma |
| Küçük azı, duvarlar sağlam | Onley ya da kaplama; bazı durumlarda dolgu |
| Azı dişi | Çoğu zaman onley ya da tam kaplama |
| Dişin büyük bölümü kayıp | Fiber post (kök içi destek) + kaplama |
Dolgu, onley ve kaplama arasındaki fark
- Kompozit dolgu: Giriş boşluğu ve küçük kayıplar için tek seansta yapılır. Ön dişlerde ve duvarları sağlam küçük azılarda yeterli olabilir. Bkz. beyaz (kompozit) dolgu.
- Onley (kısmi kaplama): Dişin yalnızca zayıf tüberküllerini saran, laboratuvarda ya da dijital olarak hazırlanan bir parçadır. Dişin sağlam bölümleri kesilmez; bu yüzden tam kaplamaya göre daha koruyucudur.
- Tam kaplama (kron): Dişin tüm görünen yüzeyini sarar. Madde kaybı büyükse ya da diş daha önce çatlamışsa tercih edilir. Zirkonyum ve e.max en sık kullanılan seçeneklerdir; farklarını diş kaplama çeşitleri yazısında karşılaştırdık.
- Fiber post: Dişin üst kısmı çok azaldıysa kök kanalının bir bölümüne yerleştirilen, dolgu ve kaplamaya tutunma sağlayan destektir. Her kanallı dişe gerekmez.
Kalıcı dolgu ya da kaplama ne zaman yapılmalı?
Kanal tedavisinin son seansında dişin üstü genellikle geçici bir dolguyla kapatılır. Geçici dolgu zamanla aşınır ve sızdırabilir; tükürükle gelen bakteriler temizlenmiş kanallara yeniden ulaşırsa tedavinin başarısı tehlikeye girer. Bu yüzden kalıcı dolgu ya da kaplama, hekiminizin belirttiği süre içinde, çoğu zaman birkaç hafta içinde yapılmalıdır. Geçici dolgunun ne kadar dayandığını geçici dolgu ne kadar dayanır yazısında anlattık.
Kaplama yapılana kadar o taraftan sert ve yapışkan yiyecekleri çiğnemekten kaçının. Tedaviden sonraki birkaç günlük hassasiyet normaldir; seyrini kanal tedavisi sonrası ağrı yazısında bulabilirsiniz.
Kaplama yapılmazsa ne olur?
Kaplama yapılmayan her kanallı diş kırılmaz; ancak arka dişlerde kırılma olasılığı belirgin biçimde artar. Araştırmalar, kanal tedavisinden sonra kaplama ya da onleyle korunan azı dişlerinin daha uzun süre ağızda kaldığını gösteriyor. Dikey bir kırık köke kadar uzanırsa dişin çekilmesi gerekebilir; bu noktada implant ya da köprü gibi daha kapsamlı tedaviler gündeme gelir. Kararı nasıl verdiğimizi dişi çektirmek mi, kanal tedavisiyle kurtarmak mı yazısında anlattık.
Kanallı dişin ömrünü uzatmak için
- Kalıcı dolgu ya da kaplamayı geciktirmeyin.
- Diş sıkıyor ya da gıcırdatıyorsanız gece plağı kullanın. Bkz. diş sıkma ve gece plağı.
- Kanallı dişin sinir duyusu olmadığı için çürük ağrı yapmadan ilerleyebilir; düzenli kontrol ve röntgen bu yüzden önemlidir.
- Kaplamanın kenarlarını diş ipi ya da ara yüz fırçasıyla temizleyin. Bkz. diş ipi nasıl kullanılır.
- Fındık kabuğu, buz ve çekirdek gibi çok sert şeyleri kanallı dişle ısırmayın.
Beylikdüzü'nde Dent32'de kanal sonrası planlama
Kanal tedavisinin sonunda dişinize hangi üst yapının uygun olduğunu, kalan diş miktarına bakarak açıklıyor ve seçenekleri yazılı tedavi planında gösteriyoruz. Zirkonyum ve e.max kaplamaların süresini zirkonyum kaplama kaç günde yapılır yazısında bulabilirsiniz.
Dent32, Barış Mah., Ginza Lavinya, E-5 Yanyolu No:30 D:179, 34520 Beylikdüzü / İstanbul adresindedir; klinik haftanın yedi günü açıktır. Randevu için +90 555 011 33 68 numarasını arayabilir, WhatsApp'tan yazabilir ya da iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Muayenede bulguları, seçenekleri ve yaklaşık maliyeti yazılı olarak paylaşırız; muayeneden sonra tedaviye başlamak zorunda değilsiniz.
Sık sorulan sorular
Kanal tedavisinden sonra kaplama yapmak zorunlu mu?
Her diş için zorunlu değildir. Ön dişlerde madde kaybı azsa dolgu yeterli olabilir. Azı ve küçük azı dişlerinde ise çiğneme yükü nedeniyle onley ya da kaplama çoğu zaman gerekir.
Kanal tedavisinden ne kadar sonra kaplama yapılır?
Diş rahatladıktan sonra, hekiminizin belirttiği süre içinde, çoğu zaman birkaç hafta içinde yapılır. Geçici dolgunun uzun süre bırakılması kanalların yeniden enfekte olmasına yol açabilir.
Kanallı dişe zirkonyum mu e.max mı yapılır?
İkisi de kullanılabilir. Arka dişlerde dayanıklılığı nedeniyle çoğu zaman zirkonyum, ön dişlerde ışık geçirgenliği nedeniyle e.max tercih edilir. Diş sıkma alışkanlığı ve kalan diş miktarı da seçimi etkiler.
Kanal tedavili diş kaç yıl dayanır?
İyi bir kanal tedavisi ve zamanında yapılan kalıcı üst yapıyla kanallı diş uzun yıllar ağızda kalabilir. Ömrü en çok kalan diş miktarına, üst yapıya, diş sıkmaya ve yeni çürük oluşup oluşmamasına bağlıdır.
Kanallı diş neden ağrımadan çürür?
Sinir dokusu alındığı için diş soğuk, sıcak ya da tatlıya tepki vermez. Çürük ağrı yapmadan ilerleyebileceğinden düzenli kontrol önemlidir.
