Diş sıkma ve gıcırdatma (bruksizm): belirtileri ve gece plağı
Bruksizm, gündüz ya da uykuda dişlerin farkında olmadan sıkılması veya gıcırdatılmasıdır. Diş aşınmasına, kırık ve çatlaklara, kaplamaların zarar görmesine ve çene ağrısına yol açabilir; en yaygın koruma yöntemi kişiye özel üretilen gece plağıdır.
Diş sıkmanın belirtileri
- Sabah uyanınca çene, şakak ya da yüz kaslarında ağrı ve yorgunluk
- Sabah baş ağrısı
- Dişlerde düzleşme, aşınma, mine kırıkları
- Soğuğa artan diş hassasiyeti
- Çenede tıklama sesi ya da ağız açmada kısıtlılık
- Partnerin gece diş gıcırdatma sesini fark etmesi
Neden olur?
Bruksizmin tek bir nedeni yoktur. Stres ve kaygı, uyku bozuklukları (özellikle horlama ve uyku apnesi), kafein, alkol, sigara ve bazı ilaçlar riski artırabilir. Gündüz diş sıkma çoğunlukla yoğun konsantrasyon ya da stres anlarında farkında olmadan yapılır.
Gece plağı nedir, nasıl yapılır?
Gece plağı, ağız ölçüsü ya da dijital tarama ile kişiye özel üretilen, genellikle üst ya da alt dişlere takılan şeffaf ve sert bir aparattır. Diş sıkmayı tamamen durdurmaz; ancak kuvvetin dişler yerine plak tarafından karşılanmasını sağlayarak dişleri ve restorasyonları korur, kas yükünü dengeler.
| Plak türü | Özellik |
|---|---|
| Hazır (eczane) plakları | Ucuz ama uyumu zayıf; uzun süreli kullanım önerilmez |
| Yumuşak kişiye özel plak | Konforlu, ancak bazı hastalarda çiğneme refleksini artırabilir |
| Sert kişiye özel plak | Isırma dengelemesi yapılabilir; bruksizmde en sık tercih edilen |
Diğer tedavi seçenekleri
- Farkındalık: Gün içinde dişlerin birbirine değip değmediğini fark etmek; normalde dudaklar kapalıyken dişler ayrık durmalıdır.
- Kas gevşetici yaklaşımlar: Çene egzersizleri, sıcak uygulama, fizik tedavi.
- Botulinum toksini (botoks): Bazı hastalarda çiğneme kaslarının aşırı kasılmasını azaltmak için hekim değerlendirmesiyle uygulanabilir; etkisi geçicidir.
- Uyku değerlendirmesi: Horlama ve uyku apnesi şüphesinde ilgili uzmana yönlendirme.
- Hasar görmüş dişlerin onarımı: Aşınan dişler dolgu, bonding ya da kaplama ile restore edilir.
Gece plağının bakımı
Plak her sabah soğuk ya da ılık suyla yıkanmalı, yumuşak bir fırçayla temizlenip kuru bir kutuda saklanmalıdır. Sıcak suyla yıkanmamalıdır; şekli bozulabilir. Kontrol randevularına plağınızla gelmeniz önerilir. Aşınmış dişlerin restorasyonu için diş kaplama çeşitleri ve bonding yazılarımıza bakabilirsiniz.
Gece plağı, şeffaf plak ortodontisinde kullanılan plaklardan farklıdır; dişleri hareket ettirmez, yalnızca korur. Ortodontik plaklar için şeffaf plak mı tel mi yazımızı okuyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Gece plağı diş sıkmayı tamamen bitirir mi?
Hayır, sıkmayı her zaman durdurmaz; ancak dişleri ve restorasyonları aşınmadan korur ve kaslardaki yükü azaltabilir.
Gece plağı ne kadar dayanır?
Sıkmanın şiddetine bağlı olarak genellikle birkaç yıl kullanılır. Delinme, çatlama ya da uyum kaybı olursa yenilenir.
Çocuklarda diş gıcırdatma normal mi?
Süt dişi döneminde gece gıcırdatma sık görülür ve çoğu zaman kendiliğinden azalır. Ağrı, belirgin aşınma ya da uyku sorunu varsa değerlendirilmelidir.
Şeffaf plak tedavisi gören biri gece plağı kullanabilir mi?
Ortodontik plaklar tedavi süresince dişleri bir ölçüde korur. Tedavi bitiminde sıkma devam ediyorsa pekiştirme plağı ve gece plağı birlikte planlanabilir.
