Amalgam (metal) dolgu sökülmeli mi? Cıva, sağlık, söküm ve yerine yapılanlar
Amalgam, yüz yılı aşkın süredir kullanılan, gümüş renkli bir dolgu maddesidir ve yaklaşık yarısı cıvadan oluşur. Bu yüzden birçok kişi ağzındaki eski metal dolguların sökülmesi gerekip gerekmediğini merak eder. Bilimsel kuruluşların ortak görüşü, sağlam bir amalgam dolgunun yalnızca içinde cıva bulunduğu için sökülmesine gerek olmadığıdır; çünkü söküm sırasında hem cıva buharı açığa çıkar hem de sağlam diş dokusu kaybedilir. Dolgunun çürük, kırık ya da çatlak nedeniyle değiştirilmesi gerektiğinde ise bugün beyaz dolgu ve seramik seçenekler kullanılır.
Amalgam nedir, neden azalıyor?
Amalgam; gümüş, kalay ve bakır tozlarının cıvayla karıştırılmasıyla elde edilir. Dayanıklı ve ucuz olduğu için uzun yıllar arka dişlerde standart dolgu oldu. Bugün ise iki nedenle kullanımı azalıyor: estetik beklentiler ve cıvanın çevreye etkisi. Cıva Üzerine Minamata Sözleşmesi kapsamında birçok ülke amalgam kullanımını kademeli olarak azaltıyor; Avrupa Birliği 1 Ocak 2025'ten itibaren yeni dolgularda amalgam kullanımını, zorunlu tıbbi durumlar dışında yasakladı.
Bu düzenlemelerin asıl gerekçesi çevredir; ağızdaki sağlam dolguların sökülmesini öngörmezler.
Ağızdaki amalgam sağlığa zararlı mı?
Amalgam dolgulardan, özellikle çiğneme ve diş gıcırdatma sırasında çok az miktarda cıva buharı açığa çıkar. Araştırmalar, sağlıklı yetişkinlerde bu miktarın sağlık sorunu yarattığını göstermemiştir. Bununla birlikte bazı gruplarda, mümkün olduğunda yeni amalgam dolgu yerine başka malzemelerin seçilmesi önerilir:
- Hamileler, emziren anneler ve gebelik planlayanlar. Bkz. hamilelikte diş tedavisi, emzirme döneminde diş tedavisi.
- Küçük çocuklar
- Böbrek fonksiyonu bozuk olanlar ve bazı nörolojik hastalığı olanlar
- Cıvaya alerjisi olanlar
Bu öneriler yeni dolgular içindir. Bu gruplarda da sağlam dolguların sökülmesi genellikle önerilmez; çünkü söküm, kısa süreliğine daha fazla cıva buharına maruz kalmak demektir.
Amalgam dolgu ne zaman değiştirilir?
- Kenarında ya da altında çürük: Röntgende ya da muayenede saptanırsa.
- Kırık dolgu ya da çatlak diş: Büyük amalgam dolgular diş duvarlarını zayıflatabilir. Bkz. çatlak diş sendromu.
- Alerji ya da ağız içi reaksiyon: Dolguya temas eden yanak ya da dilde kalıcı beyaz-kırmızı lezyonlar.
- Estetik: Gülerken görünen dolgular ve diş dokusuna yansıyan gri gölge. Bkz. dişte siyah leke.
- Kapsamlı bir tedavi planının parçası olarak: Örneğin o dişe zaten kaplama yapılacaksa.
Söküm sırasında alınan önlemler
- Dolgunun parçalar hâlinde, olabildiğince az ısı oluşturarak çıkarılması
- Bol su soğutması ve güçlü aspirasyon
- Gerektiğinde dişin lastik bir örtüyle (rubber dam) izole edilmesi
- Söküm sırasında hekim ve asistanın uygun maske kullanması
- Çıkan amalgam atıklarının tıbbi atık kurallarına göre ayrılması
Birden fazla dolgu değiştirilecekse işlem birkaç seansa bölünebilir.
Yerine ne yapılır?
| Seçenek | Ne zaman? |
|---|---|
| Kompozit (beyaz) dolgu | Küçük ve orta büyüklükteki boşluklar |
| İnley ya da onley (seramik veya kompozit) | Geniş boşluklar, zayıflamış diş duvarları |
| Kaplama | Çok büyük madde kaybı, çatlak ya da kanal tedavisi görmüş dişler |
Ayrıntılar: beyaz (kompozit) dolgu, diş kaplama çeşitleri. Dolgu sonrası kısa süreli hassasiyet normaldir; bkz. dolgu sonrası ağrı.
Beylikdüzü'nde değerlendirme
Dent32'de amalgam dolgularınızı muayene ve röntgenle değerlendirir, hangilerinin değiştirilmesi gerektiğini ve hangilerinin bekleyebileceğini gerekçesiyle birlikte yazılı olarak açıklarız. Değişim kararı sizindir. Beylikdüzü'nde dolgu süreci için diş dolgusu yazımıza bakabilirsiniz.
Dent32 Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği, Barış Mah., Ginza Lavinya, E-5 Yanyolu No:30 D:179, 34520 Beylikdüzü / İstanbul adresindedir; klinik haftanın yedi günü açıktır. Randevu için +90 555 011 33 68 numarasını arayabilir, WhatsApp'tan yazabilir ya da iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Muayenede bulguları, seçenekleri ve yaklaşık maliyeti yazılı olarak paylaşırız; muayeneden sonra tedaviye başlamak zorunda değilsiniz.
Klinik bilgileri, hekim kadrosu ve tüm tedaviler için Beylikdüzü diş kliniği sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bütün amalgam dolgularımı değiştirmeli miyim?
Sağlam dolguların yalnızca cıva içerdiği için değiştirilmesi önerilmez. Çürük, kırık, çatlak ya da alerji varsa ilgili dolgular değiştirilir; estetik nedenle değişim ise sizin tercihinizdir.
Hamileyken amalgam dolgu sökülür mü?
Gebelikte sağlam amalgam dolguların sökülmesi önerilmez; söküm kısa süreliğine daha fazla cıva buharına maruz kalmak demektir. Değişim gerekiyorsa genellikle doğumdan sonraya planlanır.
Amalgamın yerine yapılan beyaz dolgu dayanıklı mı?
Doğru endikasyonda ve iyi bir izolasyonla yapılan kompozit dolgular uzun yıllar kullanılabilir. Çok geniş boşluklarda onley ya da kaplama daha dayanıklıdır.
