Tel ya da şeffaf plak sonrası pekiştirme: retainer ne kadar süre takılır?
Ortodonti tedavisi bittiğinde dişler yeni yerlerine henüz tam yerleşmemiştir; pekiştirme (retainer) kullanılmazsa özellikle ilk aylarda geri kayabilirler. Bu nedenle çoğu hastaya ön dişlerin arkasına ince bir sabit tel, gece takılan şeffaf bir plak ya da ikisi birden verilir. Sonucu uzun vadede korumanın en güvenli yolu, pekiştirmeyi ömür boyu en azından geceleri sürdürmektir.
Ortodonti sonrası dişler neden geri kayar?
Dişler kemiğe esnek liflerle bağlıdır. Ortodonti sırasında bu lifler ve çevredeki kemik yeniden düzenlenir; yeni konuma uyum sağlamaları aylar, diş etindeki bazı lifler için ise bir yıldan uzun sürebilir. Özellikle kendi ekseni etrafında döndürülmüş dişler eski konumlarına dönme eğilimindedir.
Ayrıca ortodonti görmemiş kişilerde de yaş ilerledikçe dişler, özellikle alt ön dişler, doğal olarak çapraşmaya meyillidir. Pekiştirme bu değişime karşı da koruma sağlar.
Sabit ve hareketli pekiştirme arasındaki fark
| Tür | Avantaj | Dezavantaj |
|---|---|---|
| Sabit lingual tel (ön dişlerin arkasına yapıştırılır) | Görünmez; takıp çıkarma gerektirmez | Diş arası temizliği özen ister; kopması fark edilmeyebilir |
| Şeffaf hareketli plak | Görünmez, temizliği kolay; tüm dişleri kapsar | Düzenli takma disiplini ister; zamanla aşınır ya da çatlar |
| Tel-akrilik hareketli plak | Dayanıklı ve ayarlanabilir | Konuşurken daha belirgin; teli görünür |
Hangi tür ya da kombinasyonun seçileceği; başlangıçtaki çapraşıklığa, diş eti durumuna ve kişinin alışkanlıklarına göre hekim tarafından belirlenir.
Pekiştirme plağı ne kadar süre ve günde kaç saat takılır?
Protokol hekime ve vakaya göre değişmekle birlikte genel uygulama şöyledir:
- Tedavinin bitiminden sonraki ilk 3–6 ay: yemek ve fırçalama dışında neredeyse tüm gün
- Sonrasında: yalnızca geceleri
- Uzun vadede: çoğu hastada ömür boyu, en azından haftada birkaç gece
- Sabit tel: hekim aksini önermedikçe yıllarca yerinde kalabilir
Pekiştirme plağının bakımı nasıl yapılır?
- Plağı her sabah soğuk ya da ılık suyla ve yumuşak bir fırçayla temizleyin; sıcak su şeklini bozar.
- Diş macunu plağın yüzeyini çizebilir; sıvı sabun ya da hekimin önerdiği temizleyiciyi kullanın.
- Takmadığınız zaman mutlaka kutusunda saklayın; peçeteye sarılan plaklar en sık bu şekilde kaybolur.
- Evcil hayvanların ulaşabileceği yerlerde bırakmayın.
- Sabit tel için diş ipi geçirici ya da ara yüz fırçası kullanın; taş birikimine karşı düzenli temizlik yaptırın.
Plak kırıldı, kayboldu ya da sıkıyorsa ne yapmalı?
Plak kaybolduğunda ya da çatladığında beklemeden yenisini yaptırın; birkaç hafta takılmaması bile dişlerin kaymasına yetebilir. Birkaç gün takmadıktan sonra plak sıkıyorsa dişler hareket etmeye başlamış demektir; plağı zorlamadan takabiliyorsanız kesintisiz kullanın ve hekiminize haber verin.
Sabit telin bir ucu koptuysa ya da bir dişten ayrıldıysa en geç bir hafta içinde onarım için başvurun. Pekiştirme dönemindeki kontroller genellikle 6–12 ayda bir yapılır.
Yetişkinlerde tedavi süreci için yetişkinlerde ortodonti yazımıza bakabilirsiniz. Pekiştirme plağınız kırıldıysa, kaybolduysa ya da dişlerinizde kayma fark ettiyseniz Dent32 Beylikdüzü'nde muayene randevusu alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Pekiştirme plağını takmazsam ne olur?
Dişler, özellikle ilk aylarda, eski konumlarına doğru kayabilir. İlerleyen kaymada yeniden ortodonti tedavisi gerekebilir.
Sabit pekiştirme teli ne zaman çıkarılır?
Belirli bir süre yoktur; temiz tutulabildiği sürece yıllarca kalabilir. Çıkarılırsa gece takılan bir hareketli plakla pekiştirme sürdürülür.
Pekiştirme plağıyla yemek yenir mi?
Hareketli plaklar yemek ve sıcak içecek sırasında çıkarılır. Su dışında bir şey içerken de çıkarmak önerilir.
Plak takınca konuşma bozulur mu?
İlk birkaç gün hafif peltek konuşma olabilir; dil kısa sürede alışır.
