Kanser tedavisi öncesi ve sırasında diş bakımı: kemoterapi ve baş-boyun radyoterapisi
Kemoterapi ve baş-boyun bölgesine uygulanan radyoterapi ağız dokularını doğrudan etkiler: ağız yaraları (mukozit), ağız kuruluğu, enfeksiyon eğilimi ve hızlanan çürükler sık görülür. Bu yüzden kanser tedavisine başlamadan önce bir diş muayenesi yapılması, çekilmesi gereken dişlerin ve enfeksiyon odaklarının mümkünse tedavi başlamadan giderilmesi önerilir. Tedavi sırasında ve sonrasında ise diş hekimi, onkoloji ekibiyle iletişim içinde çalışır.
Kanser tedavisinden önce diş muayenesi
Amaç, tedavi sırasında alevlenebilecek sorunları önceden çözmektir. Muayenede çürükler, diş eti hastalığı, kök ucunda iltihap ve sallanan dişler değerlendirilir; gerekirse panoramik röntgen çekilir.
- Kurtarılamayacak ya da enfeksiyon kaynağı olan dişler, iyileşmeye zaman kalacak şekilde tedaviden önce çekilir; zamanlama onkoloji ekibiyle konuşulur.
- Keskin kenarlı dolgular ve protezler düzeltilir; yara açmamaları sağlanır.
- Diş taşı temizliği yapılır, evde bakım anlatılır.
- Radyoterapi alacaklar için flor uygulaması planlanabilir.
Tedavi sırasında ağızda neler olabilir?
| Sorun | Ne yapılabilir? |
|---|---|
| Ağız yaraları (mukozit) | Yumuşak fırça, alkolsüz gargara, baharatlı ve asitli yiyeceklerden kaçınmak; ağrı için hekimin önerdiği ilaçlar |
| Ağız kuruluğu | Sık su yudumlamak, şekersiz sakız, tükürük yerine geçen ürünler; bkz. ağız kuruluğu |
| Mantar enfeksiyonu (pamukçuk) | Dilde ve damakta beyaz plaklar; hekim tedavisi gerekir |
| Kanamaya ve enfeksiyona yatkınlık | Kan değerleri düşükken planlı diş tedavileri ertelenir; acil durumda onkoloji ekibiyle birlikte karar verilir |
| Tat değişikliği | Genellikle tedavi bittikten sonra zamanla düzelir |
Kemoterapi sırasında diş tedavisi gerekirse, işlem zamanı kan değerlerinize göre onkoloğunuzla birlikte belirlenir.
Baş-boyun radyoterapisinden sonra dikkat
Işın alan bölgedeki çene kemiğinin kanlanması azalabilir. Bu bölgede diş çekimi gibi cerrahi işlemlerden sonra kemiğin iyileşmemesi (osteoradyonekroz) riski vardır. Bu yüzden radyoterapi sonrasında çekim yerine dişi korumaya yönelik tedaviler öncelenir ve her cerrahi işlem önceden planlanır.
Tükürük azaldığı için çürükler hızla ilerleyebilir. Düzenli kontroller, yüksek flor içeren macun ya da jeller ve şekerli atıştırmalıkları azaltmak önemlidir. Ağız açmada kısıtlılık gelişirse ağız açma egzersizleri önerilebilir.
Evde ağız bakımı
- Günde iki kez yumuşak fırça ve flor içeren macunla fırçalama
- Diş ipi ya da ara yüz fırçası; kanama varsa hekiminize danışarak
- Alkolsüz, hekimin önerdiği gargaralar
- Protezleri her gece çıkarıp temizlemek
- Sigara ve alkolden uzak durmak
Doğru fırçalama için diş fırçalama rehberi yazımıza bakabilirsiniz.
Beylikdüzü'nde tedavi öncesi diş muayenesi
Kanser tedavisine başlayacaksanız ya da tedavi sürüyorsa, randevu alırken bunu belirtin; muayeneyi önceliklendirir, bulguları ve önerilerimizi onkoloji ekibinizle paylaşabileceğiniz yazılı bir özet olarak veririz. Kullandığınız ilaçların listesini ve son kan tahlillerinizi yanınızda getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Dent32 Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği, Barış Mah., Ginza Lavinya, E-5 Yanyolu No:30 D:179, 34520 Beylikdüzü / İstanbul adresindedir; klinik haftanın yedi günü açıktır. Randevu için +90 555 011 33 68 numarasını arayabilir, WhatsApp'tan yazabilir ya da iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Muayenede bulguları, seçenekleri ve yaklaşık maliyeti yazılı olarak paylaşırız; muayeneden sonra tedaviye başlamak zorunda değilsiniz.
Klinik bilgileri, hekim kadrosu ve tüm tedaviler için Dent32 Beylikdüzü diş polikliniği sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kemoterapi alırken dişçiye gidilir mi?
Evet, ama planlı tedavilerin zamanı kan değerlerinize göre onkoloğunuzla birlikte belirlenir. Ağrı ya da şişlik gibi acil durumlarda vakit kaybetmeden diş hekimine ve onkoloji ekibine haber verin.
Radyoterapiden sonra diş çekilir mi?
Işın alan bölgede çekim, kemiğin iyileşmeme riski nedeniyle dikkatle planlanır. Mümkünse dişi koruyan tedaviler tercih edilir; çekim gerekiyorsa önlemler önceden konuşulur.
Kemoterapide ağız yaraları için ne yapılır?
Yumuşak fırça, alkolsüz gargara, bol su ve baharatlı-asitli yiyeceklerden kaçınmak yardımcı olur. Yaralar beslenmeyi engelliyorsa hekiminiz ağrıyı azaltan tedaviler önerebilir.
