Diş minesi güçlendirilir mi? Mine kendini yeniler mi, florür ve macunların etkisi
Diş minesi canlı hücre içermediği için kırılan ya da aşınan mine kendiliğinden yeniden oluşmaz. Ancak minenin yüzeyi her gün mineral kaybeder ve yeniden kazanır; bu dengeyi florür, tükürük ve doğru beslenme lehine çevirmek mümkündür. Başlangıç aşamasındaki, beyaz tebeşir lekesi gibi görünen mineral kayıpları bu sayede durdurulabilir ve hatta sertleşebilir. Kaybedilmiş mine ise ancak dolgu, bonding ya da kaplama gibi tedavilerle yerine konabilir.
Mine her gün kaybeder ve kazanır
Şekerli ya da asitli bir şey yediğimizde ağızdaki asit mineden kalsiyum ve fosfat çözer (demineralizasyon). Tükürük birkaç dakika ile bir saat içinde asidi nötrleştirir ve bu mineralleri mineye geri kazandırır (remineralizasyon). Florür bu geri kazanımı hızlandırır ve oluşan yüzeyi asitlere karşı daha dayanıklı hale getirir.
Asit atakları çok sık olduğunda ya da tükürük azaldığında denge kayıp tarafına döner: önce beyaz lekeler, sonra çürük ya da aşınma başlar. Bu süreci diş çürüğü nasıl anlaşılır ve diş erozyonu yazılarında anlattık.
Mineyi güçlendirmek için neler işe yarar?
| Yöntem | Ne yapar? | Not |
|---|---|---|
| Florürlü diş macunu | Mineral geri kazanımını destekler, mineyi dirençli kılar | Yetişkinde 1450 ppm; fırçaladıktan sonra tükürün, çalkalamayın |
| Klinikte flor vernik | Yüksek yoğunlukta florürü yüzeye bırakır | Çürük riski yüksek çocuk ve yetişkinlerde |
| Hekimin önerdiği yüksek florürlü macun | Riskli dişlerde ek koruma | Reçeteyle, hekim önerisiyle |
| Kalsiyum-fosfat ya da hidroksiapatit içeren macunlar | Ek mineral desteği | Florürün yerine değil, yanında; kanıtlar gelişiyor |
| Şekersiz sakız (yemekten sonra) | Tükürüğü artırır | Yaklaşık 20 dakika |
| Asit ve şeker sıklığını azaltmak | Mineral kaybını azaltır | Miktardan çok sıklık önemlidir |
Günlük alışkanlıklarla mineyi korumak
- Günde iki kez florürlü macunla fırçalayın; yatmadan önceki fırçalama en önemlisidir.
- Fırçaladıktan sonra macunu tükürün, ağzınızı bol suyla çalkalamayın; florür yüzeyde kalsın.
- Asitli içecekleri (kola, meyve suyu, enerji içeceği) öğünlerle birlikte ve kısa sürede için; gün boyu yudumlamayın.
- Asitli bir şeyden sonra fırçalamak için yarım saat kadar bekleyin.
- Yumuşak fırça kullanın ve bastırmadan fırçalayın. Bkz. doğru diş fırçalama.
- Gün içinde su için; ağız kuruluğu varsa nedenini araştırın. Bkz. ağız kuruluğu.
Beyaz lekeler geri döner mi?
Dişin yüzeyinde, özellikle diş eti kenarına yakın görülen mat, tebeşir gibi beyaz lekeler çoğu zaman başlangıç aşamasındaki mineral kaybıdır. Bu aşamada florür ve iyi bir bakımla süreç durdurulabilir; leke sertleşir ve ilerlemez, bazen daha az belirgin hale gelir. Doğuştan ya da florozise bağlı beyaz lekeler ise farklı bir durumdur. Ayrımı dişlerde beyaz lekeler yazısında anlattık. Diş teli sonrası görülen lekeler için de aynı yaklaşım geçerlidir.
Çocuklarda mineyi korumak
Çocuklarda süt ve yeni çıkmış kalıcı dişlerin minesi daha kolay mineral kaybeder. Yaşa uygun miktarda florürlü macun, klinikte flor uygulaması ve azı dişlerinin çukurlarına fissür örtücü uygulanması etkili koruma sağlar. Bkz. çocuklarda flor ve fissür örtücü. Florürün güvenliği hakkındaki soruları florür zararlı mı yazısında yanıtladık.
Mine kaybedildiyse ne yapılır?
Çürük, kırık ya da belirgin aşınma nedeniyle kaybedilmiş mine kendiliğinden geri gelmez. Kayıp küçükse dişe yapıştırılan bonding ya da dolgu ile tamamlanır; daha büyük kayıplarda lamine ya da kaplama düşünülebilir. Hassasiyet varsa hassasiyet giderici macunlar ve klinik uygulamalar rahatlatır. Bkz. bonding nedir ve diş hassasiyeti.
Beylikdüzü'nde çürük riski değerlendirmesi
Dent32'de kontrol muayenesinde başlangıç lekelerini ve aşınma bulgularını kaydediyor, çürük riskinize göre flor uygulaması ve evde kullanabileceğiniz ürünler konusunda bilgi veriyoruz.
Dent32, Barış Mah., Ginza Lavinya, E-5 Yanyolu No:30 D:179, 34520 Beylikdüzü / İstanbul adresindedir; klinik haftanın yedi günü açıktır. Randevu için +90 555 011 33 68 numarasını arayabilir, WhatsApp'tan yazabilir ya da iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Muayenede bulguları, seçenekleri ve yaklaşık maliyeti yazılı olarak paylaşırız; muayeneden sonra tedaviye başlamak zorunda değilsiniz.
Sık sorulan sorular
Diş minesi kendini yeniler mi?
Mine canlı hücre içermediği için kırılan ya da aşınan kısım yeniden oluşmaz. Ancak yüzey her gün mineral kaybedip yeniden kazanır; florür bu kazanımı destekler.
Aşınan diş minesi geri gelir mi?
Hayır. Aşınmanın ilerlemesi durdurulabilir; kaybedilen kısım gerekirse bonding, dolgu ya da kaplamayla tamamlanır.
Mineyi güçlendiren diş macunu var mı?
Florürlü macunlar mineyi asitlere karşı daha dirençli kılar. Kalsiyum-fosfat ya da hidroksiapatit içeren macunlar ek destek olarak kullanılabilir; florürün yerine geçmez.
Dişteki beyaz lekeler geçer mi?
Başlangıç aşamasındaki mineral kaybına bağlı lekeler florür ve iyi bakımla durdurulabilir ve sertleşebilir. Doğuştan ya da florozise bağlı lekeler için farklı tedaviler gerekir.
Asitli içecekten sonra hemen fırçalamak zararlı mı?
Asitten hemen sonra mine geçici olarak yumuşaktır; fırçalamak için yarım saat kadar beklemek ve bu sürede suyla çalkalamak daha iyidir.
