Diş çürüğü bulaşıcı mı? Anneden bebeğe çürük bakterisi, kaşık paylaşımı ve korunma
Diş çürüğünün kendisi grip gibi bulaşmaz; ancak çürüğe yol açan bakteriler (özellikle Streptococcus mutans) tükürükle bir kişiden diğerine geçebilir. Bebekler bu bakterilerle çoğunlukla anne, baba ya da bakım veren kişiden, ortak kaşık, ağızla temizlenen emzik ve öpücük gibi yollarla tanışır. Bakterinin geçmesi tek başına çürük oluşacağı anlamına gelmez: çürük; şekerli yiyecek ve içeceklerin sıklığına, ağız bakımına ve florür kullanımına bağlı olarak gelişir. Ailenin kendi diş sağlığı, çocuğun çürük riskini etkileyen önemli etkenlerden biridir.

Çürük nasıl oluşur?
Ağızdaki bazı bakteriler şekerleri ve karbonhidratları besin olarak kullanır ve asit üretir. Bu asit diş minesinden mineral kaybına yol açar. Şeker ne kadar sık alınırsa dişler o kadar uzun süre asitle temas eder. Tükürük ve florür bu kaybı kısmen onarabilir; denge bozulduğunda çürük başlar. Çürüğün evrelerini diş çürüğü nasıl anlaşılır yazısında anlattık.
Bakteri bebeğe nasıl geçer?
Bebekler doğduğunda ağızlarında çürük yapan bakteriler genellikle bulunmaz. Bu bakteriler, özellikle süt dişlerinin çıkmaya başladığı dönemde, yakın temasta olunan kişilerin tükürüğüyle geçer. Annenin ya da bakım verenin ağzında çok sayıda çürük ve tedavi edilmemiş diş varsa, bakterinin bebeğe erken ve yoğun biçimde geçmesi olasılığı artar.
- Bebeğin yemeğini aynı kaşıkla tatmak ya da üflemek,
- Yere düşen emziği ya da biberon emziğini ağızla temizlemek,
- Ortak bardak ve çatal kullanmak,
- Ağızdan ağıza öpücük.
Kaşık paylaşımı yüzünden mutlaka çürük olur mu?
Hayır. Bakteriler zamanla hemen her çocuğun ağzına bir yolla ulaşır; tükürük temasını tamamen önlemek gerçekçi değildir. Asıl belirleyici, bakterinin ne kadar erken ve yoğun geçtiği ile çocuğun beslenme ve ağız bakımı alışkanlıklarıdır. Bu yüzden önlemleri suçluluk duygusuyla değil, kolay alınabilecek alışkanlıklar olarak görmek doğru olur.
Çocuğu korumak için neler yapılabilir?
- Kendi dişlerinizi tedavi ettirin: Hamilelikte ve bebek küçükken ebeveynin çürüklerinin tedavi edilmesi, bebeğe geçen bakteri miktarını azaltır. Hamilelikte hangi tedavilerin güvenli olduğunu hamilelikte diş tedavisi yazısında anlattık.
- Ayrı kaşık kullanın: Yemeği tatmak için ayrı bir kaşık kullanın; emziği ağızla değil suyla temizleyin.
- İlk dişle birlikte fırçalamaya başlayın: Pirinç tanesi kadar florürlü diş macunuyla. Bkz. bebeklerde diş çıkarma ve ilk diş bakımı.
- Biberonla uyutmayın: Gece biberonla süt ya da meyve suyu vermek çürük riskini artırır. Bkz. biberon çürüğü.
- Şeker sıklığını azaltın: Atıştırmalıkları ve şekerli içecekleri öğün aralarına yaymak yerine sınırlayın.
- Erken muayene: İlk diş hekimi ziyareti ilk diş çıktığında ya da en geç bir yaşında. Bkz. çocuğunuzu ilk kez diş hekimine ne zaman götürmelisiniz.
Eşler ve yetişkinler arasında geçer mi?
Yetişkinler arasında da tükürükle bakteri alışverişi olur; ancak yetişkinin ağız florası yerleşik olduğu için bu geçişin çürük riskine etkisi sınırlıdır. Bir yetişkinde çürük oluşmasını belirleyen asıl etkenler; şeker tüketim sıklığı, ağız bakımı, tükürük miktarı ve florür kullanımıdır. Diş eti hastalığına yol açan bakterilerin eşler arasında paylaşılabildiğini gösteren çalışmalar da vardır; diş eti sağlığı için diş eti iltihabı nasıl geçer yazısına bakabilirsiniz.
Florürün yeri
Florür, minenin asit karşısında daha dirençli olmasını sağlar ve erken çürükte mineral kaybının geri kazanılmasına yardımcı olur. Doğru miktar ve yaşa göre kullanımı florür zararlı mı ve çocuklarda klinik uygulamaları çocuklarda flor uygulaması ve fissür örtücü yazılarında anlattık.
Beylikdüzü'nde Dent32'de aile muayenesi
Çocuğunuzla birlikte kendi dişlerinizi de kontrol ettirmek, ailedeki çürük riskini birlikte değerlendirmeyi kolaylaştırır. Tüm aile için planlamayı Beylikdüzü'nde aile diş hekimi, çocuklarda tedaviyi Beylikdüzü'nde çocuklarda diş tedavisi yazısında anlattık.
Dent32, Barış Mah., Ginza Lavinya, E-5 Yanyolu No:30 D:179, 34520 Beylikdüzü / İstanbul adresindedir; klinik pazartesiden cumartesiye 09.00–22.00 arası açıktır. Randevu için +90 555 011 33 68 numarasını arayabilir, WhatsApp'tan yazabilir ya da iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Muayenede bulguları, seçenekleri ve yaklaşık maliyeti yazılı olarak paylaşırız; muayeneden sonra tedaviye başlamak zorunda değilsiniz.
Sık sorulan sorular
Diş çürüğü öpüşmekle bulaşır mı?
Çürüğün kendisi bulaşmaz, ancak çürük yapan bakteriler tükürükle geçebilir. Yetişkinlerde bunun çürük riskine etkisi sınırlıdır; asıl belirleyici şeker sıklığı ve ağız bakımıdır.
Bebeğin kaşığını ağzıma almam zararlı mı?
Bu yolla çürük yapan bakteriler bebeğe geçebilir. Yemeği tatmak için ayrı bir kaşık kullanmak ve emziği ağızla temizlememek bu geçişi azaltmanın kolay yollarıdır.
Annenin dişleri çürükse bebeğin dişleri de çürür mü?
Kesin değildir, ancak risk artar. Annenin ya da bakım verenin çürüklerinin tedavi edilmesi ve bebeğin ağız bakımına erken başlanması riski azaltır.
Çürük yapan bakteri ağızdan tamamen yok edilir mi?
Hayır, ama miktarı ve etkisi azaltılabilir. Düzenli fırçalama, florür, şeker sıklığının azaltılması ve çürüklerin tedavisi dengeyi dişlerin lehine çevirir.
Çocuğumun dişleri neden çürüyor, ben dikkat ediyorum?
Çürük; şeker sıklığı, gece beslenmesi, fırçalamanın yeterliliği, florür ve dişlerin yapısı gibi birçok etkenin sonucudur. Erken muayene riskin nereden geldiğini anlamaya yardımcı olur.


