Düşme ya da darbede dişi kırılan veya yerinden çıkan çocuk: ilk 30 dakikada ne yapmalı?
Darbeyle yerinden tamamen çıkan kalıcı bir diş, ilk 30–60 dakika içinde yerine konursa kurtarılma şansı en yüksektir. Dişi kökünden değil taç kısmından tutun, kirliyse süt ya da serum fizyolojikle birkaç saniye çalkalayın, mümkünse hemen yuvasına geri yerleştirin; yapamıyorsanız süt içinde saklayıp beklemeden diş hekimine gidin. Süt dişleri ise yerine takılmaz.
Yerinden çıkan kalıcı diş: adım adım ilk yardım
- Sakin olun ve dişi bulun. Dişi taç (beyaz) kısmından tutun, köküne dokunmayın.
- Diş kirliyse soğuk süt, serum fizyolojik ya da musluk suyuyla en fazla 10 saniye çalkalayın. Fırçalamayın, silmeyin, sabun kullanmayın.
- Mümkünse dişi hemen yuvasına, doğru yönde geri yerleştirin. Temiz bir mendil ya da gazlı bezi ısırtarak yerinde tutun.
- Yerine koyamıyorsanız dişi bir bardak soğuk süt içinde saklayın. Süt yoksa serum fizyolojik; bilinci yerinde bir yetişkinde yanak içinde tükürükte de saklanabilir. Dişi kesinlikle kuru mendile sarmayın ve suda bekletmeyin.
- Beklemeden diş hekimine gidin. Zaman, dişin kurtarılmasında en önemli etkendir.
Süt dişi çıktıysa ne yapmalı?
Yerinden çıkan süt dişi yerine takılmaz; altındaki kalıcı diş tomurcuğuna zarar verebilir. Kanamayı temiz bir gazlı bezle bastırarak durdurun ve aynı gün diş hekimine götürün. Hekim, kalıcı dişe ve çevre dokulara zarar olup olmadığını kontrol eder; erken kaybedilen süt dişinin yerini korumak için yer tutucu gerekebilir.
Çocuğunuzun dişinin süt dişi mi kalıcı diş mi olduğundan emin değilseniz, genel bir kural olarak 6–7 yaşından önce ön dişler çoğunlukla süt dişidir. Emin olamıyorsanız dişi sütte saklayıp hemen hekime gidin.
Kırılan, yerinden oynayan ya da içeri gömülen diş
| Durum | Ne yapmalı? |
|---|---|
| Dişin bir parçası kırıldı | Parçayı bulup süt ya da suda saklayın; çoğu zaman yerine yapıştırılabilir. Aynı gün hekime gidin |
| Kırık yüzeyde pembe-kırmızı nokta (sinir açığa çıkmış) | Aynı gün, mümkünse birkaç saat içinde hekime gidin |
| Diş yerinden oynadı ya da yönü değişti | Zorlamayın; aynı gün hekim dişi yerine getirip sabitler |
| Diş diş etinin içine gömüldü | Aynı gün hekim; tedavi dişin türüne ve yaşa göre planlanır |
| Dudak, dil ya da diş eti kesiği | Soğuk uygulayıp bastırın; derin kesikte dikiş gerekebilir |
Yetişkinlerde kırık dişler için ayrıntılı bilgi dişim kırıldı ne yapmalı yazısındadır.
Hangi durumda önce acil servis?
- Bilinç kaybı, kusma, şiddetli baş ağrısı ya da uyku hali (kafa travması belirtileri)
- Durmayan kanama
- Çenede şekil bozukluğu, ağız açıp kapamada zorluk (çene kırığı şüphesi)
- Nefes almada zorluk ya da dişin yutulduğu veya solunduğu şüphesi
Bu belirtiler varsa önce acil servise gidin; dişle ilgili tedavi genel durum değerlendirildikten sonra yapılır.
Tedaviden sonra ve korunma
Travma geçiren dişler aylar sonra bile renk değiştirebilir ya da siniri etkilenebilir; bu nedenle hekimin önerdiği kontrol randevularına (genellikle birkaç hafta, birkaç ay ve bir yıl sonra) gelmek önemlidir. Yerine takılan dişler birkaç hafta esnek bir telle komşu dişlere sabitlenir.
Basketbol, futbol, dövüş sporları ve bisiklet gibi aktivitelerde kişiye özel ağız koruyucu kullanmak dişleri korur. Çocuklar için koruyucu uygulamaları Beylikdüzü'nde çocuk diş hekimi yazısında anlattık. Beylikdüzü'nde hafta sonu da açığız; darbe sonrası hemen WhatsApp'tan ya da telefonla ulaşın: +90 555 011 33 68.
Sık sorulan sorular
Yerinden çıkan diş tekrar yerine takılır mı?
Kalıcı dişler, özellikle ilk 30–60 dakika içinde yerine konursa çoğu zaman tutabilir. Süt dişleri ise yerine takılmaz.
Düşen dişi neyin içinde saklamalıyım?
En iyi seçenek soğuk süttür. Süt yoksa serum fizyolojik kullanılabilir. Dişi suda ya da kuru mendilde saklamayın.
Kırılan diş parçası yapıştırılabilir mi?
Çoğu zaman evet. Parçayı süt ya da suda saklayıp aynı gün diş hekimine getirin.
Darbeden sonra diş grileşti, ne demek?
Dişin sinirinin etkilendiğini gösterebilir. Röntgenle kontrol edilip gerekirse kanal tedavisi planlanır.
Süt dişi düştü, yerine bir şey yapılmalı mı?
Hekim kalıcı dişin durumunu kontrol eder; erken kayıplarda yer tutucu gerekebilir.
